Trà Đạo: Ẩn dụ quyền lực và tâm hồn qua câu chuyện Kim Trà Thất và Thảo Am
Vào giữa thế kỷ 16, thời kỳ chiến quốc, có một đại danh (võ tướng) Nhật Bản tên là Toyotomi Hideyoshi.
Dù xuất thân nghèo khó, ông đã dựa vào dũng khí và mưu lược để đánh bại các đại danh khác, thống nhất toàn cõi Nhật Bản, và được Thiên hoàng sắc phong, trở thành Quan Bạch – người có quyền lực tối cao.
Trong lúc tràn đầy tự tin và hân hoan, Hideyoshi đã tổ chức một trà hội quy mô quốc gia, gọi là Bắc Sơn Trà Hội, diễn ra tại sau núi Hoàng Cung ở Kyoto, để ăn mừng sắc phong của mình.
Tại trà hội này, mọi trà nhân trong nước – bất kể thân phận hay lãnh địa – đều được mời tới uống trà, hoặc biểu diễn nghệ thuật trà.
Cùng lúc đó, Hideyoshi cũng chuẩn bị dâng trà lên Thiên hoàng, và trong suốt nửa năm chuẩn bị, ông đã bỏ ra hơn một trăm cân vàng, xây dựng một trà thất bằng vàng nổi tiếng, được gọi là Kim Trà Thất.
Bên trong trà thất này, từ lò trà, giỏ tre, chén trà, bàn trà, bình phong… tất cả đều được chế tác bằng vàng – lộng lẫy huy hoàng, rực rỡ đến choáng ngợp.
Đó là cách Hideyoshi thể hiện sự long trọng, đồng thời cũng là màn khoe trương thanh thế cá nhân.
Tại thời điểm đó, toàn thể quần thần, bao gồm cả Thiên hoàng, đều trầm trồ trước vẻ huy hoàng chưa từng thấy này.
Hiện nay, tại Osaka – Nhật Bản, vẫn còn có bản phục dựng nguyên mẫu của Kim Trà Thất để người đời chiêm ngưỡng.
Sáng hôm sau, thiền sư Sen no Rikyū – thầy dạy trà đạo của Toyotomi Hideyoshi – được mời dâng trà lên Thiên hoàng.
Với tư cách là trà nhân của tân Quan Bạch, ông đã mời Thiên hoàng đến một trà thất đơn sơ chỉ rộng khoảng hai tấm rưỡi chiếu tatami, không gì xa hoa.
Ông dâng trà bằng một chiếc bát gốm mộc màu đen sẫm, lặng lẽ chuẩn bị nước sôi, không một lời hoa mỹ.
Ngoài âm thanh sôi nhẹ của nước, mọi thứ đều tĩnh lặng – và ông lặng lẽ dâng lên Thiên hoàng một chén “thảo am chi trà”.
Người ta kể rằng, khi Thiên hoàng uống trà xong, không nói một lời,
Chỉ lặng lẽ rơi hai hàng lệ – xúc động bởi một điều gì đó vô hình mà sâu thẳm."
Câu chuyện này không chỉ thú vị, mà còn là một bài học lớn về thái độ uống trà ngày nay.
Một bên là hào nhoáng quyền uy, một bên là giản dị thâm trầm.
Một bên là vạn người dõi mắt, một bên là chỉ một nụ cười khẽ như nâng đóa hoa.
Thật ra, nếu nhìn vào toàn bộ tiến trình phát triển của văn hoá trà,
luôn tồn tại cuộc giằng co – và bổ sung lẫn nhau – giữa hai thái cực này:
- Vật chất và Tinh thần
- Ngoại biểu thế tục và Nội hướng tâm linh
Đó là câu hỏi muôn thuở:
Ta đang sống vì hình thức – danh vọng – lễ nghi. Hay đang tìm một cõi tĩnh lặng cho tâm hồn?
Trà đạo của Toyotomi Hideyoshi gần với tư tưởng Nho gia:
- Tôn lễ nghi
- Phân đẳng cấp
- Đề cao hoàn cảnh, quy mô, thân phận, ảnh hưởng xã hội
- Giống như các hình thức Trà công phu, Trà y lễ, Trà biểu diễn
Trà đạo của Sen no Rikyū gần với tư tưởng Đạo gia:
- Trở về với bản chất
- Gột rửa phù hoa
- Là một sự im lặng phản kháng lại thế tục,
- Tìm sự giao cảm bằng nụ cười trong tâm
- Gần với Thiền trà, Trà văn nhân, Trà tri kỷ.
Nhưng suy cho cùng, cách trà được pha – là sự phản chiếu chính nhân cách và tâm hồn của người pha.
Một buổi trà hội, ngoài năng lực tài chính và kiến thức, quan trọng nhất là phẩm cách, tu dưỡng và khí chất của người chủ trà.
Đó là thứ khó học nhất – nhưng cũng là nền tảng của cảnh giới trà đạo.
Vì vậy, có thể nói: Trà là một tấm gương.
Một tấm gương trung thực đến lạ kỳ.
Nó có thể phản chiếu ra ngay cả những phần trong bạn mà chính bạn chưa từng thấy.
“Uống trà, là để nhìn người – hay là để nhìn lại chính mình?”
#vienmencham #thachcotra