Uống trà gì tốt cho sức khỏe? So sánh trà xanh, trà Phổ Nhĩ và Thạch Cổ Trà

Uống trà gì “tốt cho sức khoẻ”?

Ngày xưa, dân du mục rất thích uống trà. Có câu truyền miệng:

“Một ngày không trà thì đần độn,
Ba ngày không trà thì sinh bệnh.”

Nguyên nhân có thể do khẩu phần ăn của họ nhiều thịt sữa mà ít rau quả, dẫn đến thiếu hụt vitamin thiết yếu – Trong bối cảnh đó, uống trà phần nào giúp bổ sung dưỡng chất.

Còn ngày nay, khoa học dinh dưỡng hiện đại khuyến nghị:

Mỗi ngày nên ăn:
– 0,5 kg rau,
– 0,2 kg hoa quả,
– 0,3 kg ngũ cốc,
– 150g thịt,
– 50g trứng.

So với các nhóm thực phẩm trên, lượng vitamin, acid amin hay khoáng chất trong trà là vô cùng nhỏ bé.

Nếu lấy việc “trà cung cấp dưỡng chất thiết yếu” để quảng cáo,
thì đó là một sự phóng đại vai trò dinh dưỡng của nước trà.

Điều mà các nghiên cứu khoa học nhấn mạnh hiện nay: Duy trì chế độ ăn cân bằng, tuân theo mô hình tháp dinh dưỡng.

Tuy nhiên, dưới áp lực tiếp thị mạnh mẽ của doanh nghiệp, hiệu quả sức khoẻ của trà vẫn thường được đẩy lên làm trọng điểm quảng cáo.

Nào là:
   •   Trà xanh chống ung thư,
   •   Hồng trà dưỡng vị,
   •   Phổ Nhĩ thì gần như vạn năng…

Nhưng, trong số những lời đồn đó,

Bao nhiêu điều đã được khoa học công nhận thực sự?

Về cơ bản, người uống trà đều biết cách phân loại đơn giản:

   •   Trà chưa lên men: trà xanh,
   •   Trà bán lên men : Ô Long,
   •   Trà lên men toàn phần: hồng trà và lên men có sự tham gia của vi sinh vật (Phổ Nhĩ, Thạch Cổ)

Tuy nhiên, ở đây từ “lên men” không hoàn toàn giống với “fermentation” như trong sản xuất rượu vang, bia, phô mai, đùi heo muối,.. mà gần hơn với khái niệm “oxy hóa”.

Trong trà tươi có rất nhiều chất chống oxy hóa tự nhiên, điển hình là trà polyphenol, song cũng có những enzyme xúc tác khiến polyphenol bị oxy hoá.

   - Nếu ngay sau khi hái trà được hấp/sao nóng để phá huỷ enzyme – gọi là “sát thanh”, thì các chất chống oxy hoá sẽ được giữ nguyên, rồi sấy khô, ta sẽ có trà xanh – màu xanh sáng, giàu polyphenol nhất.

   - Nếu không sát thanh ngay, mà vò để ép dịch trà chảy ra, các thành phần trong đó sẽ tiếp tục bị oxy hóa, tạo thành:

      - Trà bán oxy hóa (Ô Long)
      - Trà toàn phần oxy hóa (hồng trà).

Trong quá trình oxy hóa:
   -   Polyphenol giảm dần,
   - Catechin bị oxy hóa và kết hợp thành:
      - Trà hoàng tố 
      - Trà hồng tố 
      -  Trà hắc tố 

Nước trà từ màu xanh chuyển sang màu hổ phách, như rượu.

Nhiều đa phân tử đường cũng bị thủy phân thành đường đơn có vị ngọt, tạo nên vị ngọt hậu trong trà.

Túm lại:
   - Trà xanh – Ô Long – Hồng trà chỉ khác nhau ở mức độ oxy hoá
   - “Trà lên men thực sự” – tức có vi sinh vật tham gia vào quá trình lên men, chính là nhóm trà – điển hình là Phổ Nhĩ (yếm khí, hiếu khí), Thạch Cổ Trà (kị khí), hoặc (An Hóa) Hắc Trà.

Trong quá trình lên men, nhiều loại nấm mốc vô hại đối với con người có thể chuyển hóa tinh bột trong trà thành đường đơn hoặc đường đôi, từ đó tăng vị ngọt tự nhiên của trà.

Nấm men cũng tạo ra acid amin trong quá trình chuyển hóa, giúp gia tăng hương vị đậm đà và vị ngậy trong trà.

Thành phần trong trà không quá đặc biệt.

Rất nhiều nghiên cứu tập trung vào tác dụng chống oxy hóa của trà.

Tính đến nay, tác dụng có khả năng mang lại lợi ích sức khỏe lớn nhất, vẫn là từ trà xanh tự nhiên – loại giữ được hàm lượng chất chống oxy hóa cao nhất.

Năm 2012, một nghiên cứu theo dõi 69.310 phụ nữ cho thấy:
   •   So với người không uống trà, người uống trà có nguy cơ mắc ung thư đường tiêu hóa thấp hơn 14%
   •   Với nhóm uống 2–3 tách mỗi ngày, mức giảm lên tới 21%

Nhưng cần lưu ý:

Đa số phụ nữ thích trà xanh thường có lối sống lành mạnh hơn, ăn uống cân bằng hơn, duy trì cân nặng tốt hơn và ít hút thuốc hơn.

Do đó, hiệu quả “chống ung thư” này liệu có phải do bản thân trà xanh mang lại, hay chỉ vì người uống trà vốn đã sống khoẻ hơn từ trước, vẫn là một dấu hỏi chưa có lời giải.

Còn theo FDA Hoa Kỳ (Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm), sau khi tổng hợp toàn bộ bằng chứng khoa học hiện có, Họ kết luận rằng: “Khả năng trà xanh có tác dụng chống ung thư là rất thấp.”

Đối với các loại trà khác,

Bằng chứng khoa học thậm chí còn yếu hơn.

Túm lại:

Trà là thứ tốt, nhưng đừng vì những “hiệu quả sức khoẻ chưa được chứng minh” mà phải chi trả một cái giá quá đắt.

Nếu nhất định phải chọn một loại “trà vì sức khoẻ”, thì trà xanh là lựa chọn “tương đối lành mạnh nhất”.

Nhưng nếu xuất phát từ khẩu vị cá nhân, thì bất kỳ loại trà nào cũng đều là lựa chọn tốt.

So với việc uống một lon nước ngọt đầy đường, người sống giữa đô thị – vốn đã thừa dinh dưỡng – hãy chọn một chén trà, ít nhất thì:

– Vị thơm còn vương trên môi,
– Cơ thể không chất thêm gánh nặng.

MH: Chọn trà, chọn uống, chọn chăm 

#vienmencham