THỬ NẾM TRÀ PHỔ NHĨ CHẤT - KỸ THUẬT NGƯỜI BÁN KHÔNG MUỐN BẠN BIẾT! - BBT THẠCH CỔ TRÀ
THỬ NẾM TRÀ PHỔ NHĨ CHẤT - KỸ THUẬT NGƯỜI BÁN KHÔNG MUỐN BẠN BIẾT!
Việc thử nếm trà Phổ Nhĩ mới (mao trà) và trà lâu năm (trà đã qua thời gian ủ) có một số điểm khác biệt.
Xác định các hướng thử nếm chính
Khi thử trà mới, chúng tôi sử dụng một bộ Chén Khải dung tích 150ml, cho 8g mẫu trà, pha trong 3 phút rồi rót ra. Tiếp theo, quan sát màu sắc của lá trà sau khi pha có bình thường không, mùi hương từ nắp chén Khải hoặc từ tách trà có đậm đà không. Sau đó, thử nước trà để đánh giá các yếu tố như: độ thuần khiết, tuổi cây trà, quy trình chế biến có vấn đề không, có lẫn tạp chất không, và trà được thu hoạch vào đúng mùa chưa. Tất cả các đánh giá này đều dựa trên sự so sánh với một bộ mẫu chuẩn đã lưu trong trí nhớ hoặc một "thư viện" thử nếm trà (sensory) đã được xây dựng.
Để đánh giá một loại trà, mỗi người sẽ có ý kiến khác nhau tùy thuộc vào sở thích và mức độ hiểu biết. Có người nói trà ngon, người lại thấy bình thường; có người cảm nhận trà ngọt hậu, sinh tân (kích thích tiết nước bọt), người khác lại chỉ bị thu hút bởi hương thơm. Vậy làm thế nào để hệ thống hóa và đưa ra một đánh giá khách quan về thực trạng của một loại trà?
Vì vậy, cần tập trung vào những yếu tố chính, “bỏ nhỏ giữ lớn” – nghĩa là nắm bắt trọng tâm và không để những tiểu tiết làm phân tâm.
Ba yếu tố trọng tâm khi thử trà
1. Hương thơm:
- Trà mới: Hương thơm dễ cảm nhận ngay trong khoang miệng hoặc sau khi trà nguội. Những loại trà có hương tự nhiên như hương hoa thường được đánh giá cao, trong khi hương do nhiệt độ cao trong chế biến lại cho thấy vấn đề trong quy trình sản xuất.
- Trà lâu năm: Hương thơm từ trà đã qua ủ khác với trà mới, thường mang sự trầm lắng, sâu sắc và kín đáo. Hương hoa trong trà mới tươi sáng và thanh thoát, còn trà lâu năm lại mang nét cổ điển, đằm thắm qua thời gian.
2. Biểu hiện trong khoang miệng:
• Các yếu tố cần chú ý:
- Độ ướt miệng (cảm giác mượt mà, dễ chịu).
- Độ sinh tân, hồi cam (cảm giác tươi mới và sảng khoái trong khoang miệng, tăng tiết nước bọt tự nhiên và hậu vị ngọt).
- Kết cấu nước trà (độ mềm mại, mượt mà).
- Độ đậm nhạt của nước trà.
- Khả năng bền nước (số lần pha vẫn giữ hương vị).
- Độ đầy đặn và cảm giác tầng lớp hương vị.
3. Phản ứng của cơ thể:
- Loại trà tốt thường mang lại cảm giác dễ chịu, không gây kích thích mạnh cho cổ họng hay dạ dày. Trà có vị chát hoặc đắng gắt quá mức thường không được ưa chuộng, mặc dù cũng có câu: “Không đắng không chát không phải là trà Phổ Nhĩ.” Tuy nhiên, điểm này cần cân nhắc cẩn thận.
Phương pháp thử trà thống nhất
Khi thử trà lâu năm, đôi khi chỉ cần nhìn bao bì và ngửi bằng mũi là có thể đánh giá. Tuy nhiên, nhiều lúc cần phải pha trà để đánh giá chi tiết hơn. Đối với người mới, điều này có thể hơi khó khăn, nên bạn có thể nhờ hỗ trợ từ những người có kinh nghiệm.
Khi mua trà, các nhà bán hàng thường pha trà theo thói quen hoặc sử dụng các kỹ thuật để làm nổi bật ưu điểm của trà. Điều này có thể ảnh hưởng đến sự đánh giá khách quan của bạn. Vì vậy, nếu trà có giá trị cao hoặc bạn định mua số lượng lớn, hãy mua mẫu về nhà và thử lại theo phương pháp cố định của mình trước khi quyết định. Điều này sẽ giúp bạn giảm thiểu rủi ro một cách hiệu quả.
Lời khuyên chung
- Trà không đắng không chát dễ được chấp nhận hơn trên thị trường. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc loại bỏ hoàn toàn đặc tính đắng, chát tự nhiên của trà Phổ Nhĩ, đặc biệt là trà từ giống trà lá lớn Vân Nam (Assamica type C), vốn giàu polyphenol và catechin.
- Chất lượng của trà sẽ được khẳng định qua thời gian và trải nghiệm cá nhân. Một phương pháp thử trà nhất quán, khách quan sẽ là chìa khóa để bạn phát triển khả năng đánh giá và lựa chọn chính xác hơn.
Thước đo đánh giá tuổi cây và mức độ sinh thái từ cảm giác nơi cổ họng
Mức độ kích thích và cảm giác sâu nông ở cổ họng là một chỉ số quan trọng để phân biệt tuổi cây trà và mức độ sinh thái của nguyên liệu.
“Hầu vận” là cảm giác phản hồi hoặc sự lan tỏa của khí vị sau khi nước trà đi vào cổ họng, thực chất cũng là một biểu hiện tinh tế của hương thơm trong khoang miệng, nhưng ẩn hiện và khó nắm bắt hơn. Cảm giác này chỉ xuất hiện rõ ràng ở nguyên liệu từ cây trà lâu năm và sinh thái tốt, khiến hầu vận nổi bật, kéo dài và dễ nhận biết.
Độ sâu kích thích cổ họng: Trà có khả năng kích thích sâu ở vùng cổ họng (cảm giác lan xuống sâu) thể hiện tuổi cây trà càng cao. Ngược lại, cảm giác kích thích nông hơn thường đi đôi với cây trà có tuổi thấp.
Khi thử trà mới, đây là tiêu chí chính. Tuy nhiên, với trà lâu năm, ngoài việc đánh giá nguyên liệu, cần xem xét thêm yếu tố bảo quản. Thông qua màu sắc lá trà sau pha, màu sắc nước trà và cảm giác dễ chịu ở cổ họng, có thể đánh giá được điều kiện lưu trữ (khô hoặc ẩm).
Vị đắng và chát trong trà
Theo phương pháp truyền thống sản xuất trà Phổ Nhĩ, hiếm có loại trà nào hoàn toàn không đắng và chát. Vì vậy, việc đánh giá độ đắng chát cần mang tính tương đối, tức là so sánh trà nào có vị đắng chát nhẹ hơn và dễ tan biến hơn. Trong cùng một khu vực địa lý, cây trà có tuổi đời càng cao thường có vị đắng chát nhẹ hơn, hay vị đắng chát xuất hiện nhưng biến mất rất nhanh để thay thế bằng vị ngọt.
Sinh tân và hồi ngọt: Đây là đặc điểm được yêu thích nhất khi thưởng trà Phổ Nhĩ. Sinh tân hồi ngọt càng rõ, chất lượng nguyên liệu càng cao. Phổ Nhĩ có thể tạo ra các kiểu sinh tân khác nhau:
- Sinh tân hai bên má.
- Hồi ngọt ở rãnh nước miếng.
- Hồi ngọt qua kẽ răng.
Đánh giá nước trà
- Độ mịn của nước trà: Trà từ cây già thường cho nước mịn màng hơn, trong khi cây non (dưới 20 năm) thường tạo ra nước trà thô ráp.
- Khả năng bền nước: Đây là yếu tố quan trọng để đánh giá chất lượng trà theo mùa.
- Trà xuân: Ngọt và bền nước nhất.
- Trà thu: Bền nước vừa phải.
- Trà mùa mưa: Kém bền nước nhất.
Lưu ý: Trà không bền nước dù có ưu điểm khác cũng không được coi là trà tốt. Khi thử trà, nếu số lần pha giống nhau, trà nào sớm mất vị, có “nước lã”, nghĩa là trà đó kém bền.
Phản ứng cơ thể khi uống trà
Nhiều người nói uống trà ngon mang lại cảm giác “thư thái”, nhưng khái niệm này khá mơ hồ. Một số biểu hiện cụ thể cho thấy trà tốt ảnh hưởng tích cực đến cơ thể:
- Lòng bàn tay đổ mồ hôi
- Mặt đỏ ửng hoặc lưng nóng lên.
- Cảm giác ấm bụng, dễ chịu.
Những phản ứng này được gọi là “trà khí” trong giới chuyên môn. Một vài chén trà ngon có thể mang lại cảm giác sảng khoái, giống như vừa hoàn thành một trận cầu lông hoặc leo núi, cơ thể nhẹ nhàng, thoải mái. Trà có thể tạo ra những phản ứng này thường rất hiếm, và chúng gần như là dấu hiệu của trà thượng phẩm. Ngoài ra, trà ngon cũng không chỉ làm khoang miệng dễ chịu, mà còn mang lại những cảm giác độc đáo cho toàn cơ thể.
Cảm giác trong khoang miệng
- Độ đầy đặn và tầng lớp cảm giác: Loại trà tốt sẽ kích thích toàn bộ khoang miệng, mang lại cảm giác hài hòa. Ngược lại, trà chỉ kích thích một phần, như chỉ ở trước lưỡi hoặc sau họng, sẽ khiến người uống cảm thấy thiếu sót.
- Trà phối trộn: Nguyên liệu tốt hoặc kỹ thuật phối trộn đúng cách có thể mở rộng vùng kích thích trong khoang miệng, tạo ra trải nghiệm phong phú và nhiều tầng lớp hơn so với nguyên liệu đơn thuần. Tuy nhiên, nếu chất lượng nguyên liệu không đồng đều thì lại thành thảm hoạ.
Trà Phổ Nhĩ đạt tiêu chuẩn cao phải vừa kích thích rộng khắp khoang miệng, vừa mang lại cảm giác mượt mà, hài hòa và có tầng lớp rõ rệt.
P/S: Lần tới khi mua trà Phổ Nhĩ, bạn hãy thử mang bí kíp này ra để đánh giá chất lượng nhé!
Ghi rõ nguồn:
Thạch Cổ Trà - Một ngụm xuyên thời gian
MH: Nguyên liệu Thạch Cổ Trà được khai thác 100% từ rừng trà lạnh Túng Sán (Hoàng Su Phì, Hà Giang), khu vực phân bố của giống trà lá lớn Nam Vân Nam (Asaamica type C), nguyên liệu chuẩn và tốt nhất để chế biến trà Phổ Nhĩ.
